Pareto Tekniği ve Gündelik Yaşam

Zaman yönetimi; çağımızın en büyük problemlerinden biri hâline gelse de eskiden beri bu konuda araştırma yapan birçok isim vardı. Bunlardan biri Vilfredo Pareto’ydu (1848–1923). İtalyan ekonomist; 1896 yılında İtalya’daki gelir dağılımını incelerken toprakların %80’inin, nüfusun sadece %20’sine ait olduğunu fark etti. Daha sonra bahçesindeki bezelyelerin %80’inin, ektiği bezelye kabuklarının %20’sinden çıktığını gözlemleyerek bu oranı genelledi. Onun hemen ardından gelen bir isim ise Joseph M. Juran’dır. 1940’larda kalite yönetiminin öncülerinden olan Juran, Pareto’nun bu gözlemini iş dünyasına ve kalite kontrol süreçlerine uyarladı. “Hayati azınlık” (vital few) ve “önemsiz çoğunluk” (trivial many) kavramlarını ortaya atarak bu ilkeyi evrensel bir yönetim aracı hâline getirdi. Tabii ki yıllar içinde bunun faydasını fark eden bireyler ve kurumlar, bu tekniği kendi bünyelerinde uygulamaya koydular ve çok da başarılı sonuçlar elde ettiler.

Örnek vermek gerekirse Microsoft; şirket içinde en çok raporlanan hataların ilk %20’sini düzelterek sistem çökmelerinin %80’ini engelleyebildiklerini belirtmiştir. Sadece o da değil; Apple ve Amazon gibi firmalar da bu yöntemi kullanmaktadır. Bu teknikte amaç odaklanmaktır. Kaynaklar; yani zaman, para ve enerji sınırlıdır. Bu sınırlı kaynakları kullanırken yapmamız gereken ilk iş, en büyük etkiyi yaratacak faaliyetleri belirlemektir. Böylelikle zaman kaybını minimuma indirebiliriz. Ayrıca bu şekilde hareket ettiğimizde karmaşık görünen sorunları basitleştirebilir, böylece çözümü zorlaşmadan en başta müdahale etmiş oluruz. Yani daha az çabayla daha fazla sonuç alır, bize sonradan büyük stres yaratacak meseleleri baştan çözümlemiş oluruz. Bu da hem zamanı verimli kullanmamızı hem de daha fazla kâr elde etmemizi sağlar.

Şu an birçoğumuz vaktimizin olmadığından yakınırken hiçbir işin de yetişmediği kaygısı ile günleri sonlandırıyoruz. Hatta çoğu zaman bomboş bir vakit harcamışız gibi geliyor. İşte tam bu noktada şunu düşünmenizi istiyorum: Pareto tekniği dediğimiz bu yöntemi yaşamlarımıza entegre ettiğimizde bize fayda sağlamaz mı? Ben buna kesinlikle “evet” derdim. Çünkü kendimize yakından baktığımızda; en basiti telefona yüklediğimiz ve vakit geçirdiğimiz sosyal medya dâhil tüm uygulamaların %20’si, hayatımızın %80’ine etki ediyor. O hâlde bu konuda seçimlerimizde, az gibi görünen uygulamaları düzenlemekle işe başlayabiliriz. Veya evdeki gelir-gider dengesine baktığımızda -mutfak üzerinden örneklendirme yaparsam- mutfak masraflarınızın %80’i, aldığınız ürünlerin sadece %20’sinden (genellikle et, yağ veya lüks tüketim ürünleri) kaynaklanır. Harcamalarımızı kısmak istiyorsak tüm listeyi değil, o kritik %20’yi yönetmemiz yeterlidir. Çoğumuzun dolabı kıyafetle doludur ama hepimiz dolabımızdaki kıyafetlerin %20’sini, zamanın %80’inde giyeriz. Geri kalanlar sadece yer kaplayan “önemsiz çoğunluktur.” Bu farkındalık; alışveriş alışkanlıklarımızı ve evdeki düzenimizi kökten değiştirebilir. Bir dilde en çok kullanılan 300-500 kelime, yani sözlüğün yaklaşık %20’si, o dildeki günlük konuşmaların %80’ini anlamanızı sağlar. Kelime ezberleme stresine girmek yerine bu kelimelere odaklanmak öğrenme sürecini hızlandırır. Rehberimizde yüzlerce kişi olabilir; ancak vaktimizin %80’ini, hayatımıza gerçek anlamda değer katan ve bizi mutlu eden %20’lik o çekirdek arkadaş grubumuzla geçiririz. Enerjimizi bu küçük gruba odaklamak, sosyal tatminimizi zirveye taşır.

Yani Pareto İlkesi ile düşününce şunu anlamalıyız: Yoğun olmak, üretken olmak demek değildir. Gün boyu koşturup akşam yatağa yorgun girdiğimizde “Bugün ne yaptım?” diyorsak muhtemelen o gün %80’lik verimsiz dilimle uğraşmışızdır. Hayatımızın direksiyonunu elimize almak istiyorsak bizi asıl sonuca götüren %20’yi keşfetmeli ve geri kalan “gürültüyü” ayıklamayı öğrenmeliyiz. Çünkü elimizde harcadıkça yerine konulamayan tek şey zamandır. Unutmayın; her sabah uyandığımızda hepimize eşit 24 saat verilir. Hayatımızda önemli olanlara yer açmak, geri kalan zamanımızı daha iyi yaşamamızı sağlar.

Öneriler:

• Envanter Çıkarın: Zamanınızı, paranızı ve enerjinizi harcadığınız her şeyi listeleyin.
• %20’yi İşaretleyin: Size mutluluğun, başarının veya huzurun %80’ini getiren kalemleri (kişiler, görevler, alışkanlıklar) belirleyin.
• Eleme Yapın: Geri kalan %80’lik verimsiz alanı “hayır” diyerek veya sadeleşerek hayatınızdan yavaşça uzaklaştırın.